Kruiswoordgalerij

Nederland en Vlaanderen kennen twee puzzeltradities, en deze puzzels horen bij geen van beide helemaal. Het kruiswoordraadsel uit de puzzelboekjes drijft op heel korte woorden en op een vaste voorraad puzzelwoorden, met een eigen naslagwerk: het puzzelwoordenboek. Het cryptogram is een serieus vak met eigen trucs en een trouw weekendpubliek.

Hier staat een genummerd diagram met de omschrijvingen ernaast, onder Horizontaal en Verticaal. Die omschrijvingen zijn gewone definities: staat er een keukengerei, dan is het antwoord een keukengerei. Elk woord telt minstens drie letters, dus het tweeletterige bindwerk uit de boekjes kom je hier niet tegen.

Dit is het punt om vooraf te weten. In Nederlandse puzzels staat de IJ meestal in één hokje, want hij gedraagt zich als één letter en krijgt in IJsselmeer samen een hoofdletter. Hier staat hij in twee. Op deze site bevat elk hokje precies één teken, in elke taal, en daarom nemen het Kroatische DŽ en het Tsjechische CH ook twee hokjes. WIJN is dus vier hokjes en BIJZONDER negen.

Met accenten is het eenvoudiger. Het trema in RUÏNE of COÖRDINATIE markeert een lettergreepgrens en geen andere letter, dus het valt weg. Het diagram bevat alleen de gewone zesentwintig letters, en daardoor opent een puzzel van hier ook als .puz-bestand in Across Lite.

Net als het Duits en het Zweeds plakt het Nederlands woorden graag aan elkaar. De Nederlandse woordenlijst hier telt zo'n 523.000 woorden. Acht letters is de drukste lengte, met ongeveer 59.000 woorden, en bij vijftien letters zijn het er nog bijna 17.000. Lange antwoorden als KUNSTMEST, EERBETOON en BEZWIJKEN zijn dus gewone woorden.

Aan de korte kant is het vreemder. Korte woorden zijn er genoeg, maar veel ervan verschillen alleen in de laatste letter: BAK, BAL, BAN, BAR, BAS; KAM, KAN, KAP, KAR, KAS. Moeten twee korte woorden elkaar kruisen, dan blijft er minder keus over dan je zou denken.