Galeria krzyżówek

Krzyżówka z gazety ma zwykle dwie rzeczy, których tu nie ma. Pierwsza to układ panoramiczny: określenia w zaciemnionych kratkach, strzałki wskazujące odpowiedź, żadnej numeracji ani osobnej listy. Druga to hasło — zdanie układane z liter w wyróżnionych polach, które przez lata było właściwym celem całej zabawy i tym, co się wysyłało pocztą.

Tutaj jest wersja prostsza: ponumerowana diagram, określenia obok, w kolumnach Poziomo i Pionowo, jedno na każde słowo. Nie ma hasła do złożenia na koniec. Krzyżówka kończy się wtedy, gdy diagram jest pełny.

Diagramy są ażurowe — mniej więcej dwadzieścia pięć dłuższych słów z niekrzyżowanymi polami między nimi, zamiast gęsto zazębionego bloku. To jedyny kształt, który polszczyzna wypełnia niezawodnie, i powód opisany jest niżej.

Trzydzieści dwie litery, dziewięć ze znakiem diakrytycznym. Każda jest osobną literą z własnym miejscem w alfabecie, każda zajmuje własną kratkę i każdą trzeba wpisać taką, jaka jest. MOŻE to nie MOZE, a ŻONA to nie ZONA.

W drukowanych krzyżówkach bywa różnie — wiele z nich znaki pomija i zostawia je domyślności rozwiązującego. Te ich nie pomijają, więc do wygodnego rozwiązywania przyda się polska klawiatura albo kombinacje z prawym Altem.

Z dwuznakami sprawa jest prostsza: CH, CZ, DZ, DŹ, DŻ, RZ i SZ to połączenia liter, a nie litery, więc zajmują po dwie kratki — dokładnie tak, jak się tego spodziewa polski rozwiązujący.

Jedno ograniczenie: eksport do .puz jest dla polskiego wyłączony. Ten format przechowuje jeden bajt na kratkę i jest starszy niż Unicode; Ó akurat się w nim mieści, ale Ł, Ą, Ę, Ś, Ź i Ż już nie. Polskie krzyżówki udostępnia się linkiem i drukuje do PDF-a — jedno i drugie zachowuje pisownię.

Automatyczne wypełnianie korzysta z polskiej bazy liczącej około 975 000 haseł, zindeksowanej według długości i pozycji liter, więc częściowo wypełniony wzór dopasowuje się w mikrosekundach. Wystarczy wpisać kilka słów tematycznych w pusty diagram i pozwolić reszcie ułożyć się wokół nich.

Na papierze polski wyglądał na najlepszego kandydata do gęstych diagramów amerykańskich: 444 użyteczne odpowiedzi trzyliterowe i 1001 czteroliterowych, mniej więcej dwa razy tyle, co francuski. Nie wypełnił ani jednego — zero na cztery wzory przy 7×7, 9×9, 11×11 i 13×13 — podczas gdy diagram ażurowy wypełniał się za każdym razem w około dziesiątą część sekundy.

Winne są litery ze znakami. Krótkie polskie słowo bardzo często zawiera Ł, Ą, Ę, Ś albo Ż, a trzyliterówka z taką literą może się skrzyżować wyłącznie z inną trzyliterówką mającą tę samą literę na tej samej pozycji. W ciasnym diagramie dwie takie spotykają się niemal natychmiast i wybór po prostu się kończy. Mieć dużo krótkich słów to nie to samo, co mieć krótkie słowa, które da się skrzyżować.

Drugi problem to odmiana. Siedem przypadków razy trzy rodzaje sprawia, że korpus ma RODZINY, RODZINĄ, SZEFA, WIERSZA i AKADEMIKA równie często, co formy słownikowe, a rodziny tej wielkości nie da się nadążyć wykluczać ręcznie — rozwiązaniem było wymaganie, by odpowiedź dała się sprowadzić do hasła słownikowego. Ręcznej listy nadal wymaga ortografia: napisy filmowe pisze się szybko, więc POZATYM, NARAZIE, WOGÓLE, POPROSTU i NAPRZYKŁAD figurują w korpusie jako częste polskie słowa. Każde z nich to dwa słowa napisane razem.